close

Emisione

Emisione

INTERVISTA – VOJKO VOVK – DIPLOMAT SLLOVEN

no thumb

 

Unë para së gjithash isha në Kosovë gjatë kohës së pavarësimit, dhe kam pasur nderin e rastin të jem ambasador i vendit që atëbotë kryesonte Bashkimin Evropian. Sllovenia kryesonte në BE gjatë gjysmës së parë të vitit 2008. Dhe ne në fakt i bëmë të gjitha përgatitjet për shpallljen e pavarësisë së Kosovës, së bashku me UNMIK-un, së bashku me përfaqësuesit e bashkësisë ndërkombëtare. Çdo ditë kemi pasur koordinime që gjithë kjo të kalojë në qetësi dhe me dinjitet dhe, kështu edhe kaloi. Mendoj se ditët e para të pavarësisë së Kosovës ishin më interesante, sepse atëherë nisi ajo pjesa e vështirë e njohjeve, e hyrjeve në organizatat ndërkombëtare, lufta për mbijetesë të përditshme dhe ajo që ka të bëj me çdo popull dhe fundja është edhe kryesore -është ekonomia. Në këtë plan në Kosovë u arrit njëfarë përparimi, por ende mungon shumëçka.

-Kosova, këto ditë festoi pavarësinë, por do të thoja në rrethana të palakmueshme politike. Si e shikoni këtë periudhë të tranzicionit?

-Kosovën e kanë njohur deri tash 111 shtete dhe duhet shtuar këto njohje, duhet  përparim edhe më i madh për njohje, për të arritur atë masën kritike prej 130-140 njohjeve në mënyrë që Kosova të mundet me gjithë fuqinë e saj të trokasë në dyert e të gjitha organizatave ndërkombëtare në të cilat duhet të aderojë. Duhet të hyjë në Këshillin e Evropës, duhet të hyjë në të gjitha organizmat ekonomikë, në organizatat botërore të punës, të trokasë në dyert e Kombeve të Bashkuara, për të qenë e aftë të kërkojë ndihmë, kredi të mira, në mënyrë që të rrisë kredibilitetin e vendit, që investitorët e huaj të mund të investojnë në Kosovë. Këto aktualisht janë çështje parësore në Kosovë. Duhet pranuar, duhet qenë të sinqertë, është vështirë të arrihet përparimi ekonomik nëse nuk je shtet plotësisht i njohur. Për Kosovën unë këtu shikoj shansin që të intensifikojë negociatat me Serbinë, nën kujdestarinë e Bashkimit Evropian, për shkak se këto negociata janë të mira për të dyja shtetet: edhe për Kosovën, edhe për Serbinë. Sepse, Serbia nuk përfiton asgjë nëse Kosova nuk zhvillohet mirë, por edhe Kosova nuk do të kishte asgjë nëse Serbia nuk përparon mirë drejt Bashkimit Evropian. Prandaj mendoj se është me interes për të gjithë, Bashkimin Evropian, Serbinë dhe për Kosovën, që Kosova ta bëjë këtë përparim. Fjala vjen, tani kemi parë një përparim në fushën e asociacioneve sportive, Lojëra Olimpike,e kështu me radhë dhe mendoj se hapat vijues  do të jenë drejt Këshillit të Evropës. Atje ku mbrohen  të drejtat e njeriut, kurse sa i përket çështjes së të drejtave të njeriut në Kosovë gjendja është shumë në rregull. Unë mendoj se minoritetet janë të mirëmbrojtura dhe Kosova mund të mburret me këtë.

– Me sinqeritetin më të madh do t’ju them këtë: Në Ballkan, në të gjitha hapësirat e ish-Jugosllavisë, madje edhe në Slloveni, demokracia ka një mangësi dhe kjo është se shumë pak anojmë kah kompromisi dhe zgjidhjet kompromise të cilat të dyja palëve ju sjellin diçka të mirë. Ne duam të fitojmë, të jemi ai që gjithmonë ka të drejtë, kurse tjetri të gjendet si të mundet. Unë shikoj që rregullimi i statusit të minoriteteve është si medalja me dy faqe: Kosova ka pakicën shqiptare në Serbinë Jugore, në Maqedoni kemi modelin e bashkëpunimit  në bazë të Marrëveshjes së Ohrit. Në Kosovë do të kemi modelin e tretë, diçka të mesme, me komunitetin serb. Më kryesore për njerëzit në Kosovë, për serbët, në Maqedoni, është që të kuptojnë se statusi i pakicave është në favorin e tyre. Nëse pakica është e kënaqur, nuk ankohet, nëse mund të punojë dhe të shprehet lirshëm, gjithë kjo i bën nder një vendi. Po kjo vlen edhe për Serbinë. Normalisht se duhet zgjidhur edhe çështjen e kufijve. Sa e kuptoj unë, mes Kosovës dhe Malit të Zi kjo është punë e vullnetit të mirë, e një momenti kur do të ulemi pranë tryezës për ta zgjidhur këtë çështje. Nëse është e pamundur të zgjidhet me kompromis mes dy shteteve, ka mundësi të ndërmjetësimit ose arbitrazhit ad-hoc. Ka shumë mundësi, por kurrë nuk duhet grindur së tepërmi dhe kurrsesi nuk duhet lejuar që një problem i këtillë të ngritet në konflikt. Sepse, gjithçka është më e mirë nga konflikti.

– Keni ndonjë mesazh për politikanët kosovarë, qoftë ata në pushtet ose në opozitë?

– Mesazhi im, edhe kur kam punuar në Kosovë, gjithmonë ka qenë: Opozita nuk është fatkeqësi! Kjo është e para. Demokracia nuk ka nacionalitet! Ne në Lindje, sidomos ne që kemi dalur nga ish-shtetet komuniste, kemi njëfarë qëndrese ndaj opozitës. Pushteti gjithmonë dëshiron të jetë kompakt, i fuqishëm, të diktojë, kur opozitën përherë e shikojmë si diçka që pengon. Opozita nuk është pengesë. Opozita është pengese atje ku jemi afër diktaturës. Atje opozita është e dobët, e frikësuar! Ne nuk na duhet opozitë e frikësuar! Opozitën duhet respektuar dhe me të duhet marrë vesh me mund, duhet ulur pranë tryezës për të thënë: Nëse për Kosovën është zgjidhje e mirë kjo e komunitett serb, i përket edhe qeverisë, edhe kryeministrit, që me opozitën të gjejë një marrëveshje! Ndoshta jo me gjithë opozitën, por me shumicën e opozitës, gjithmonë duhet rakorduar. Ky është mesazhi im për politikanët në Kosovë.

-E para: Ne siguruam që ajo që pritej – shpallja e pavarësisë – të kalojë në suaza të qeta. Problemet dolën për arsye të thjeshtë: ne kishim një rrugë të caktuar për pavarësinë e Kosovës për të cilën besonim se ishte më e mira. Ky ishte Plani i Ahtisarit. Për arsye se në Këshillin e Sigurimit në Nju-Jork, në Kombet e Bashkuara, ky plan nuk kaloi për shkak të vetos së Rusisë, ne improvizuam. Duhej të gjendeshim në situatë për shkak se populli kosovar ishte i vendosur të shpallë pavarësinë. Mbase për këtë arsye mbeti përshtypja se nuk ishim përgatitur më së miri, që disa punë nuk shkuan ashtu sikurse duhej, por krahasimi im gjithmonë ka qenë: Plani i Ahtisarit ishte si një autostradë drejt pavarësisë. Pasi Plani i Ahtisarit nuk ishte, ne morën një kalldërmë, një rrugicë të dërrmuar, përplotë gropa, që tani çon drejt pavarësisë së suksesshme të Kosovës!

-Të ndalemi pakëz në mundësinë e normalizimit të marrëdhënieve mes Kosovës dhe Serbisë: Si e shikoni këtë, kanë perspektivë këto marrëdhënie apo…?

– Para së gjithash i duhet shprehur mirënjohje kryeministrit Vuçiq pse ka bërë shumë gjatë më pak se dy vjetëve të qeverisjes së tij. Ka bërë pëparime të mëdha dhe për këtë  i duhet shprehur mirënjohje. Atë duhet inkurajuar edhe më tej që të mos ndalet, por të kërkojë zgjidhjen e marrëdhënieve me Kosovën, pikërisht për atë që rruga e Serbisë drejt Bashkimit Evropian të jetë e suksesshme. Është gati e pamundur që Serbia të pranohet në Bashkimin Evropian pa gjetjen e një zgjidhjeje për çështjen mbi të gjitha çështjet – si do të njihen reciprokisht këto dy shtete: në do të jetë ky modeli i dikurshëm mes dy Gjermanive kur dy shtetet reciprokisht nuk njiheshin, por të dyja ishin anëtare të Kombeve të Bashkuara, ose do të jetë ky ndonjë model tjetër. Në çdo rast patjetër që duhet të kemi përparim. Nuk do të ishte mirë që në fund marrëdhëniet ndërmjet Serbisë dhe Kosovës të jenë më të dobëta sesa janë sot marrëdhëniet mes Kinës dhe Tajavanit, sepse presidenti kinez e ka vizituar Tajvanin! Ndaj, do të ishte e udhës që pas kaq vjetësh të përjetojmë vizita dhe të përjetojmë raporte normale dypalëshe mes Beogradit dhe Kosovës dhe që këto negociata të mos bëhen më vetëm nëpërmjet Bashkimit Evropian. Mendoj se ka ardhur koha për këtë, mendoj se edhe Serbia, edhe Kosova janë të gatshme për këtë dhe në këtë moment që është i vështirë për Bashkimin Evropian, për shkak të krizës së refugjatëve, për shkak të krizës së brendshme për shkak të kërcënimit britanik se mbase mund të largohet nga BE-ja, lajmi më i mirë, freskia më e mirë, era më e mirë e shpesës, do të ishte që në Ballkan të gjendet diçka pozitive, një shembull pozitiv. Kjo do të ishte e shkëlqyeshme edhe për Bashkimin Evropian.

– Gjithmonë, ndofta ky është një krahasim jo i përshtatshëm, por në disa momente kjo duket si kur ndahen burri dhe gruaja:  Kur divorcohen ka shumë mëri, plotë vullnet të keq, plotë energji negative, por në fund nuk ke asgjë nga kjo nëse  ish-partnerit ia duash të keqen dhe nëse nuk i ndhmosh që edhe ai të ngritet me këmbë të vetat! Prandaj unë shoh se ka mundësi të madhe që të gjendet një kompromis mes Beogradit dhe Kosovës për të kontribuar për atë që në Ballkan po e shohim rrallë: Për kompromis, kompromis!  Sepse në Perendim dhe në jetën e njeriut çdo ditë kompromisi është i nevojshëm, që në mëngjes kur çohemi nga shtrati e deri në mbrëmje kur shkojmë të shtrihemi, duhet të bëjmë disa kompromise: Në familje, kush do të shkojë të bëj pazaret, kush do të shkojë i pari në banjo, kush do ta pastrojë shtëpinë atë ditë, e kështu me radhë. Ndaj mendoj se në Ballkan në përgjithësi nocioni i kompromisit ende nuk është i pranishëm sa duhet, kurse pa të nuk ka përparim!

-Pyetje e shkëlqyeshme! Unë mendoj se thënë sinqerisht brenda natës vështirë se mund të arrihet diçka. Edhe nëpër vendet e zhvilluara nuk mundet që brenda natës të ndryshojë Kushtetuta, mentaliteti, por kjo mund të bëhet për muaj e vite. Dhe kjo mund të arrihet, para së gjithash, në dy mënyra: Së pari, punë me shoqërinë civile, pra me gjithë atë që përbënë shoqërinë jshtë partive politike, përfshirë komunitetet fetare, shoqëritë civile, të paqes, ato humanitare dhe tjetra, më e  rëndësishmja ka të bëj me rritjen e të rinjve. Nëse ne prej sot do të rrisim të rinjtë në frymën evropiane, në frymën e bashkëpunimit, kompromisit, të asaj që janë vlera, vlera demokratike, ne brenda disa vjetësh do të kemi rezultate! Sepse nëse sot do të mbjellim farë të mirë brenda disa vjetësh do të kemi disa produkte të mira! Do të ishte iluzore të mendohet se punët do të ndryshojnë brenda nate! Prandaj edhe thash se kryeministrit Vuçiq duht shprehur mirënjohje, si dhe në anën tjetër kryeministrit …

-Saktë! Deri para do ditëve, kjo situatë dukej shumë e zymtë. Maqedonia ishte nën presion të madh. Situata është mjaft e pakëndshme për Bashkimin Evropian kjo që Greqia nuk ka kontakt territorial me vendet tjera të BE-së. Këtu ka patur shumë grindje dhe ankesa. Një situatë e vështirë për të gjithë, jo vetëm për Greqinë, Maqedoninë, Serbinë e Kroacinë, aq më shumë edhe për Austrinë që ka shumë azilkërkues, edhe në Gjermani etj.Tani, në këtë errësirë vjen një dritë. Më pak se 36 orë, dëgjuam se është arritur një marrëveshje mes SHBA-ve dhe Rusisë për ndërprerjen e luftës në Siri. Unë mendoj se kjo është gjëja më e mirë që mund të ndodhte pikërisht në këtë moment.Kjo do të thotë se në afat prej disa javëve mund që të stabilizohet, pa luftë, situata në Siri, që shumë shpejt në një fazë tjetër, në tokën e atjeshme do të vinin forcat e OKB-së, që do të thotë se refugjatët nuk do të kenë nevojë të ikin sa më larg, por diku në afërsi, madje mund të mbeten edhe në Siri, në Turqi dhe do të mundej, të themi, për gjysmë apo një vit, dalëngadalë edhe të kthehen.Ngase kjo është zgjidhja e vetme dhe më e mira.

-Mendoj se përgjigja më e mirë për pyetjen tuaj do të ishte, se konkretisht kush është investuesi më i madh në Ballkanin Perëndimor? Kush investon dhe kush u ofron njerëzve punë dhe vende të punës dhe këtu do të gjejmë shumë shpejt një përgjigje të qartë. Nuk është as Rusia e as SHBA-ja, por vetëm BE-ja. BE-ja në rangun e 5-7 miliardëve, në perspektivë në shtatë vitet e ardhshme, jep përkrahje në strukturë, kohezion dhe projekte IPA . Italia dhe Gjermania gjithmonë janë investuesit më të mëdhenj në të gjitha vendet e Ballkanit.Unë mendoj se kjo është përgjigja më e mirë për pyetjen tuaj.Nëse kemi tensione midis SHBA-ve dhe Rusisë në Ballkan, kurse asnjëri prej tyre nuk është i gatshëm të investojë dhe de facto nuk investon, kurse investon BE-ja, atëherë Rusia dhe SHBA nuk kanë të drejtë. Kjo pjesë e Evropës, pjesa më e madhe e ekonomisë bëhet me Evropën.Serbia – më shumë se 60 % të punëve i ka me BE-në dhe këtë duhet respektuar dhe shikuar. Mali i Zi këtë vit do të jetë anëtar i NATO-s dhe këtë nuk mund ta ndryshojë Rusia, ashtu siç Amerika nuk mund të ndryshojë që Serbia gjithmonë emocionalisht është e lidhur me Rusinë, që nuk paraqet asnjë problem, nëse me këtë jetohet normalisht.

-Do t`ju përgjigjem në dy mënyra: Mënyra e parë është, më pyetët dhe do t`ua them, si e shikon BE-ja, si është disponimi i shumicës në BE ndaj Maqedonisë dhe problemeve atje. Nga njëra anë është shumë e qartë.Janë probleme që Maqedonia duhet vet t`i zgjidhë.E dyta, nëse BE-ja në njëfarë mënyre mund të ndihmojë, është mënyra e njëjtë që paraprakisht e përmenda. Ne, drejtpërsëdrejti nuk mund të përzihemi, por mund të ndihmojmë, të kemi rol të lehtësuesit, para së gjithash duam t`i ndihmojmë shoqërisë civile dhe njerëzve të rinj në edukim. Sa i përket tezës konkrete, unë mendoj se përgjegjësia më e madhe i takon atij që është momentalisht në pushtet. Ai që është momentalisht në pushtet duhet ta dijë, që opozita, normalisht për të jetuar, siç jeton normalisht gjithkund në Evropën Perëndimore dhe me këtë rol që ka opozita gjithnjë për diçka të ankohet dhe i pengon, tashmë qindra vite jemi mësuar, opozitës i janë të nevojshme baza që normalisht në zgjedhje të kandidojë.Për këtë shkak, unë shpresoj sinqerisht, se qeveria në Maqedoni do të mund të bëjë diçka, mendoj se nuk do t`i duhet shumë kohë, për t`i pastruar listat zgjedhore.Unë kam qenë ambasador në Kroaci gjatë kohës kur pastroheshin listat, madje edhe Kroacia kishte më shumë votues sesa banorë, dhe brenda natës mund të pastroheshin më shumë se 300 mijë emra. Unë mendoj se kjo mund të ndodhë edhe në Maqedoni dhe se ekzistojnë arsye të forta se patjetër të pastrohen dhe  e dyta, opozitës duhet t`i jepet mundësi që të paraqitet nëpërmjet mediave dhe organizatave civile. Këtë nuk duhet shikuar si pengesë, por si diçka që në demokraci është e patjetërsueshme. Kemi një sërë demokracish në botë që formalisht janë demokraci, kanë zgjedhje, pushtet etj, por keni opozitë që as nuk guxon të pipëtijë.Një opozitë e këtillë nuk nevojitet dhe një demokraci e tillë nuk është demokraci e vërtetë.Nga ana tjetër, mesazhi im për opozitën në Maqedoni, është që asnjëherë të mos i bojkotojë zgjedhjet.Çdo opsion është më i mirë se sa bojkotimi i zgjedhjeve.Dmth në zgjedhje duhet të mirret pjesë dhe fundja roli i opozitës është fundamentale nëse kërkohet një kompromis rreth çështjes së emrit me Greqinë. Herëdo kurdo ai kompromis duhet gjetur dhe atëherë do të jemi të gjithë të lumtur kur do ta gjejmë.

– Cilat janë parashikmet Tuaja, a do të duhet Maqedonia të pres vite e vite për zgjidhjen e kësaj çështje të emrit, ose do të arrihet njëfarë kompromisi i cili haptas po mungon nga pavarësia e Maqedonisë e deri në ditët e sotme?

-Do t’ua them shembullit tim personal. Unë si diplomat kam punuar rreth disa kompromiseve që vendi im patjetër i kishte t`i bënte për të hyrë në BE.Të themi, kishim një konflikt të madh me Italinë kah mesi i viteve të 90-ta për disa gjëra që nga koha e pasluftës.U detyruam të ndryshojmë Kushtetutën që të huajt të mund të konkurronin në vend, patëm bllokadë serioze nga Italia që për ne nuk ishte lehtë. Më pas arritëm një kompromis të vështirë me Kroacinë rreth kufirit, një marrëveshje arbitrare, por dalëngadalë mësuam se kompromisi, fundja do të thotë vetëm një gjë – përparimin e vendit.Nëse autoritetet maqedonase së bashku me opozitën vlerësojnë se një kompromis rreth emrit me Greqinë, është një kompromis që nuk prek indin kombëtar të popullit maqedonas, kurse i mundëson popullit që të përparojë, që fëmijtë nesër të kenë ardhmëri më të mirë, atëherë duhet bërë një kompromis i tillë dhe atje duhet të jetë i pranishëm edhe Bashkimi Evropian, si dëshmitarë që gjërat të mos përsëriten dhe atëherë pas dhjetë viteve në këto ngjarje do të shikojmë sikurse diçka që ka ndodhur para 100 viteve, ku Maqedonia do të marshojë shkëlqyeshëm drejt BE-së. Unë gjithmonë kam qenë krenar për Maqedoninë për dy gjëra: E para, sepse jeni një vend me një sistem të veçantë politik, i cili ka Marrëveshjen e Ohrit, që ishte zgjidhje shumë e mirë edhe atëherë, por edhe sot mund që të funksionojë shumë mirë, këtë nuk e ka çdo kush, por është një zgjidhje e mirë. E dyta, Maqedonia  gjithkund është në vendin e parë, lidhur me mundësinë e financimit të investuesve të huaj në Maqedoni.Këtë model që ka Maqedonia, sikur ta kishte Sllovenia, mendoj se do të ishim shumë më të lumtur dhe me shumë investime të huaja.

-Mbase ndonjë nga teleshikuesit tanë që po ju përcjell në këto momente, do tju pyeste: përmendni dy herë Marrëveshjen e Ohrit, kurse kjo Marrëveshje nuk është plotësuar as sot e kësaj dite!

-Do t`ua them këtë: Ajo Marrëveshje e Ohrit është pjesë konstitutive e Kushtetutës së Maqedonisë, kurse asnjë kushtetutë e asnjë vendi nuk është deri në fund ideale. Edhe në Kushtetutën tonë shkruan se “pushteti i takon popullit dhe secili ka të drejtën e punës “, por prapseprapë kemi të papunë! Domethënë, çdo dokument, çdo letër, është një luftë e përditshme për implementimin e saj. Nuk do të thotë, ja sot kemi fituar, është implementuar Marrëveshja e Ohrit dhe shkojmë të flejmë.Kjo nuk ekziston…

 

read more
Emisione

ZIGZAG: A DO TË PËRSHËNDETEMI ME KRIZËN?

no thumb

 

Po lëmë pas një javë tepër të nxehtë politike: falë ecejakeve diplomatike euro-amerikane dhe konsekuencës së faktorit politik shqiptar, duket se të martën mbrëma është hedhur një hap përpara – drejt përshëndetjes me krizën e thellë politike.Tashmë dihet – zgjedhjet nuk do të mbahen më 24 prill por më pesë qershor.

Kjo legjislaturë e Kuvendit do të shpërbëhet më shtatë prill, respektivisht 60 ditë para zgjedhjeve. Bashkësia ndërkombëtare ka theksuar kushedi për të satën herë se pa reformat kryesore nuk ka perspektivë evropiane. Çfarë na pret gjatë kësaj periudhe; a do të bëhen reformat e shumëpërfolura; a do të jenë në unison të gjitha subjektet politike apo do të vazhdojnë qejfmbetjet a hatërmbejtjet të cilat, si të tilla do të bënin që të kemi një pranverë vërtet të nxehtë politike.

Për këtë do të bisedojmë me të ftuarit, anlistët Sefer Tahiri, Albert Musliu e Milaim Fetai.

read more
Emisione

ZIGZAG: KRIZA DHE OPOZITA JASHTËPARLAMENTARE SHQIPTARE

no thumb

Ndërmjetësi ndërkombëtar në bisedimet për zbatimin e Marrëveshjes së Përzhinës, Pietr Van Hojte, mëngjesin e kësaj të mërkure ka shkruar në statusin e tij në TWITER: „Situata është e pashpresë, por nuk është serioze“.

Ndërkaq, një fjalë jona e urtë thotë ‘katundi që digjet – kallauz nuk do’!

Udhëkryqi në të cilin është gjetur vendi për pasojë të mungesës së përgjegjësisë për zbatimin e asaj për çka – liderët e katër forcave politike – u morën vesh, dhe interesat e ngushta partiake se kush humb e kush fiton nëse punët vërtetë vihen në vijë, ka bërë që si kurrë më parë t’i drejtojmë sytë dhe shpresat nga garantuesit e Marrëveshjes- Bashkimi Evropian dhe Shtetet e Bashkuara.

Për aktualitetin politik do të bashkëbisedojmë me përfaqësues të forcave jashtëparlamentare. Na kanë nderuar: Remzi Memedi nga Aleanca Shqiptare e përbërë nga Lëvizja për Reforma-PDSH dhe Rilindja Demokratike Kombëtare, Driton Sulejmani nga Lëvizja Besa dhe  Fatmir Zymberi nga Uniteti.

 

read more
1 81 82 83 84 85 95
Page 83 of 95